Verslag 17. mai

De nationale feestdag van Noorwegen is 17 mei, hier uitgesproken als "suttuneh maj" (of zoiets). De reden dat de Noren op deze datum hun nationale feestdag hebben heeft te maken met het jaar 1814. Voor 1814 was Noorwegen als het ware een provincie (kolonie) van Denemarken. Alles over Noorwegen werd in Kopenhagen beslist en Deens was de officiële taal. In 1814 moest Denemarken, die de kant van Napoleon had gekozen, Noorwegen afstaan aan Zweden. De Noren waren daar niet blij mee en een aantal heren kwamen in Eidsvoll bijeen, met het idee om van Noorwegen een zelfstandige staat te maken. In een paar dagen werd een grondwet uit de grond gestampt, die op 17 mei gepresenteerd werd. Zweden was het daar niet mee eens en wilde uiteindelijk Noorwegen met macht binnenvallen. Om een oorlog te voorkomen is Noorwegen een unie aangegaan met Zweden. Noorwegen behield zijn grondwet, maar de koning van Zweden was het staatshoofd (en het meeste werd in Zweden besloten). 
In 1905 is Noorwegen pas een zelfstandige staat geworden, met een Deense prins als koning.
Een lang verhaal om uit te leggen waarom 17 mei in Noorwegen zo'n belangrijke dag is. Het is dus de dag van de Noorse grondwet.
De eerste keer dat ik 17. mai meemaakte was toen ik in Bergen studeerde (1992). Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat was er in de hele stad wel iets te doen, waarbij de "tog" (optocht) wel het hoogtepunt was. Allerlei verenigingen liepen mee in de optocht, de meeste mensen in "bunad" (klederdracht), een hele happening. Allerlei eten te koop, mensen met vlaggetjes. Ik kon me voorstellen dat vroeger koninginnedag zo gevierd werd. Ik vond het prachtig.
Een 17. mai in Salsnes is iets heel anders. Er is wel een "tog", maar stukken kleiner dan in Bergen. De muziekkorps van Jøa liep voorop, daarachter de schoolkinderen, dan de kleuterschool en daarachter de rest van de bevolking van Salsnes (foto 1).
foto 1:

Een deel van de optocht op 17.mai.

In Bergen stonden veel mensen naar de optocht te kijken, maar hier in Salsnes liep zo'n beetje iedereen in de optocht mee, dus er stond niemand langs de kant! Een rare gewaarwording en ik vroeg me echt af waarom dit in hemelsnaam gedaan werd. Maar het is geen  17. mai zonder een "tog".
De optocht ging van het dorpshuis 1,5 km over de weg naar "Fellesfjøset" (meerdere boeren werken samen, een coöperatieve stal), weer terug langs het dorpshuis en verder naar de kerk. Daar stopten we en werd het volkslied gespeeld (dat we natuurlijk regelmatig met de kinderen geoefend hadden). Aansluitend was er een kerkdienst, maar daar ben ik niet naartoe geweest. Ik ben alvast naar het dorpshuis gegaan waar je koffie kon kopen, taart kon eten, ijs kon kopen etc. Buiten bij het dorpshuis werden spelletjes georganiseerd en er was een "natursti" (een soort speurtocht met vragen).
Iedereen had die dag zijn mooie kleren aan en degene die een "bunad" heeft had die aan. Uiteindelijk waren dat er maar een stuk of 3. Mijn collega Cathrine heeft een Namdalsbunad en mijn collega Tanit een Nord-Trønderbunad (foto 2). Echt prachtig en ik vind het echt bij 17. mai horen. Geen 17. mai zonder bunader!

foto 2:

Twee dames in bunad:
Links mijn collega Cathrine in Namdalsbunad.
Rechts mijn collega Tanit in Nord-Trønderbunad.

Het was mooi om te zien dat iedereen zo netjes gekleed ging en te voelen hoe belangrijk deze dag voor Noren is. Voor de optocht begon feliciteerden mensen elkaar ook met 17. mai. En overal hingen de vlaggen uit en was het de hele dag feest. Veel mensen gingen 's middags nog naar Namsos om daar de optocht te zien, die veel langer (en waarschijnlijk ook uitbundiger) is dan bij ons in Salsnes.
Het voelde heel dubbel, het meelopen in de optocht. Van de ene kant is het een uiting van het Noorse nationale gevoel waar ik als Nederlandse niet helemaal bijhoor, van de andere kant voelde ik me (juist door het meelopen in de optocht en het meezingen van het volkslied) een deel van de Noorse maatschappij en was eigenlijk best trots.

Ik heb niet de hele dag feestgevierd. De spelletjes waren vrij vroeg afgelopen en aangezien ik thuis nog midden in de dozen zat vond ik het toen wel genoeg. De rest van 17. mai heb ik gebruikt voor het inrichten van mijn nieuwe huis, ook een goede tijdsbesteding al zeg ik het zelf.

Oh, ja, elke dag leer ik hier wat nieuws. Zo ook op 17. mai. Wisten jullie dat je over een brug niet met een grote groep mag marcheren? Toen de optocht bij de (tijdelijke) brug aankwam, stopte het muziekkorps met spelen en met in de maat lopen. Het marcheren zou teveel gedreun veroorzaken. Ik dacht dat het alleen kwam doordat het een tijdelijke brug was, maar dat schijnt niet zo te zijn. Weer wat geleerd!

foto 4: het begin van de optocht